עצ החיים פורח

De Bloeiende Levensboom

Interviews

Copyright © All Rights Reserved

Sanne Terlouw (1959)

 

Sanne Terlouw

Sanne Terlouw (1959), neerlandica, is schrijfster en publiciste. Ze schrijft ook boeken samen met haar vader Jan Terlouw. In haar enthousiasme heeft ze ons tijdens een lezing over een van haar boeken “Het Rozeneiland”, toestemming gegeven haar te interviewen. Daar vertelde Sanne hoe zij door bestudering van het materiaal van de verschillende tijdperken die in haar boek beschreven worden, zich heeft ingeleefd in het leven in de tijd en cultuur van de elkaar opeenvolgende generaties. De meeslepende wijze waarop zij haar toehoorders meeneemt op haar ontdekkingsreis, maakte dat Ruthie en ik haar wel moesten vragen om een interview.

 

“Het Rozeneiland” neemt de lezer mee op een reis door de veelbewogen geschiedenis van de Joden op het Griekse eiland Rhodes. Het boek geeft inzicht in het “doorgegeven”Joodse leven van generatie op generatie. Het verhaal begint bij de vlucht van de eerste generatie Joden uit Toledo (Spanje), daartoe gedwongen door de in 1492 ingestelde inquisitie en eindigt bij de aliyah van de laatste generatie naar het beloofde land.

 

Synagoge van Rhodes

'De synagoge van Rhodes'

 

De vijfendertig jarige Nederlandse Rosa ontmoet in Israel Jaron, een Israëlische nakomeling van deze laatste generatie. Ze heeft een heftige kortstondige buitenechtelijke relatie met hem en ziet in hem de wandelende jood. Een man die geen plek heeft om naar terug te gaan, geen familie, geen gezin, geen plaats waar hij hoort. Wanneer zij terugkeert naar haar gezin, beloven ze elkaar in de toekomst nog één keer te ontmoeten. Zij vult de tussen liggende tijd op met een onderzoek te doen naar de wortels van deze voor haar zo bijzondere man. Zij hoopt dat hij misschien wat levensgeluk kan vinden wanneer hij zijn familiegeschiedenis kent. Inmiddels vijfenzestig geworden vliegt Rosa naar Rhodes om die belofte in te lossen.

 

Wanneer we Sanne in haar huis in het hartje van het oude centrum van Deventer, met twee oude Synagogen op loopafstand, het doel van ons interview uiteen zetten, wordt zij helemaal enthousiast.

Onze droom is de nu levende Joodse ziel in Europa een hedendaags gezicht te geven. Een die niet meer geboetseerd is uit het materiaal dat verstopt zit in de rugzak van ons verleden, maar een weergave is van dat wat zich vormt uit de creatieve kracht van wie we nu zijn.

Onze droom komt overeen met wat Sanne aan iedereen zou willen vertellen, zou willen toeschreeuwen: “Joods zijn is ook leuk. Het Jodendom heeft zoveel aangename en inspirerende facetten in zich”.

 

“Wanneer ik uit mijn raam kijk kan ik de oude synagoge zien. Met Tom Fürstenberg heb ik het initiatief genomen dit leegstaande gebouw geregeld voor Joodse bijeenkomsten te huren. (http://www.bethshoshanna.nl)

 

Sjoel Deventer

'Synagoge Deventer'

 

Wat ons hiertoe beweegt? Ik denk dat wij gedreven zijn anders om te gaan met ons Joods zijn. We voelen ons niet alleen maar overlevenden, erfgenamen van de Holocaust. Natuurlijk weten we ons verbonden met dit deel van onze geschiedenis, maar we zijn vooral ook erfgenamen van een historie die verder gaat dan alleen deze afschuwelijke periode en het vreselijke trauma dat het heeft veroorzaakt. We kunnen, we mogen, we moeten weer de positieve kanten beleven van ons Jodendom”.

 

Als sprekend voorbeeld van dit uitgangspunt vertelt Sanne ons haar beleving aan een concert dat zij onlangs met Tom Fürstenberg heeft gegeven. Het concert werd gegeven in Polen in de oude synagoge van Poznan, het vroegere Posen. De sjoel waar de voorouders van Tom eens hun gebeden hebben uitgesproken. Door de nazi’s in 1939 verbouwd tot een zwembad voor de wehrmacht-soldaten. Van buiten ziet het eruit als een kathedraal, van binnen is het een zwembad. In dit macaber symbool van de vernietiging hebben we gezongen voor 700 mensen, waaronder 125 prominente genodigden, zoals rectoren van verschillende universiteiten en de ambassadeur van Israel. We maakten diepe indruk op ons gehoor. Het concert werd niet beleefd als een soort plechtige herdenking. Het bracht opnieuw tot leven wat in dit gebouw thuis hoort. We hebben alle aanwezigen getoond en laten ervaren dat het Jodendom met zijn sfeer, entourage, geluid en gezang terug is. Op die manier gestalte te geven aan haar Jodendom vindt Sanne Terlouw een enorme uitdaging.

 

Het Jood zijn komt volgens Sanne vooral tot expressie in haar constante zoektocht naar waarheid. De wijze waarop zij hiernaar zoekt is o.a. terug te vinden in haar boek “Het strijkkwartet”. Het boek vertelt in 4 delen hetzelfde verhaal, maar iedere keer uit het gezichtspunt van één van de personages die er een hoofdrol in speelt.

 

Waarheid is een begrip dat in het leven van Sanne een belangrijke plaats inneemt.

De vragen: waarom is onze overlevingsdrang zo sterk en waarom is er zoveel anti-semitisme, zijn belangrijke leiddraden naar deze waarheid.

Vanaf haar vroegste jeugd herinnert zij zich de geanimeerde gesprekken die thuis plaats vonden. Soms felle discussies, maar nooit ontaardend in strijd. Je moest je stellingen en gevoelens beargumenteren. Haar vader, Jan Terlouw, heeft een christelijke achtergrond, toch verdenkt ze hem er soms van een Joodse ziel te hebben.

 

Een ziel die het verlangen bezit waarheid te kennen door iets van alle kanten te benaderen is typisch Joods. Deze benadering is binnen het Jodendom terug te vinden in vele geschriften. Afwijkende standpunten die de wijzen innemen, staan zelfs wanneer ze elkaar ogenschijnlijk tegenspreken, niet tegenover elkaar, maar geven een andere invalshoek weer en verdieping van het onderwerp dat ze bespreken. Ruthie en ik zien in Sanne’s zoektocht naar waarheid een aangeboren gehoorzamen aan het gebod: “G’d is één en dezelfde ondeelbare eenheid”. Waarheid vinden is een voortdurend proces van verandering, groei, bewustwording en evolutie. Het mysterie “de waarheid” kan zich nooit openbaren, daarmee zou het leven uit de schepping verdwijnen.

 

 

Voor Sanne is “echt” zijn heel belangrijk. Geen maniertjes. Het iedere keer weer kunnen beargumenteren waarom je iets doet. Vanuit dit “niet zekere zijn” beleeft zij zichzelf als een kracht.

 

“Is dit een expressie van de Joodse ziel?”

Ter illustratie van de expressie van Sanne Terlouw hebben wij in overleg met haar een passage gekozen uit het boek Het Rozeneiland.

 

Rosa was vijfendertig, werkte als kinderarts in een pediatrisch ziekenhuis, toen ze de uitnodiging kreeg drie maanden onderzoek te gaan doen in het Hadassa-ziekenhuis in Jeruzalem. Bij haar vertrek vroeg Rosa zich af of zij het leven in Israel ooit zou begrijpen.

Haar appartement in Nachalat Achim was klein, maar smaakvol ingericht. Als ze haar avondwandeling maakte door de smalle straatjes, berg op, berg af, of door het grote Sacherpark waar de jerusalem-den kruidig geurde, als ze sjalom zei tegen een passant of toda raba tegen een winkelier, dan voelde ze dat het meer was dan deze dingen. Ze voelde zich hier thuis.

Haar eigen opvoeding was verre van joods geweest. Na de Holocaust had haar moeder besloten dat het beter was nooit meer te laten merken dat je joods was en was met een niet-joodse man getrouwd. Ze hadden nooit kaarsen aangestoken op vrijdag avond en Rosa had nooit een synagoge van binnen gezien. En toch herkende ze alles in dit land. De manier waarop mensen liepen, hun lach, hun woede, hun gebarentaal, de manier waarop ze het fruit op de markt betastten, de ruzies, de grenzenloze liefde die ze voor hun kinderen voelden. Het was alsof Rosa haar moeder eindelijk begreep, en ook alsof ze eindelijk begreep waarom ze zich altijd een beetje anders gevoeld had dan andere mensen. Het ging om accenten in het leven. Als ze door de moderne winkelstraat Ben Jehuda liep, toch voorzichtig, toch alert om zich heen kijkend, dan voelde ze zich tegelijkertijd net zo veilig als wanneer ze thuis de Hema instapte, om dat ze het gevoel had dat deze mensen haar familie waren en haar zouden helpen als ze in moeilijkheden raakte. Rosa stond versteld van dit gevoel omdat ze nooit zo’n Israel-aanhangster was geweest en ook omdat de mensen op straat helemaal niet bijzonder toeschietelijk waren.

Naar mate ze meer vrienden in Jerusalem kreeg, maakte ze kennis met hun gastvrijheid. Waar je ook kwam, en op welk moment van de dag, er werd een maaltijd voor je neergezet, maar belangrijker: je kreeg een gesprek op je bord. Het deed er niet precies toe wat je voor werk deed en of je al dan niet kinderen had, wie je ouders waren en waar je geboren was, het ging om je mening. Wat vind je hier- of daarvan, was de eerste vraag die Rosa werd gesteld als ze bij mensen over de drempel stapte.

 

Kowhai

Michaeli Barak

 

Bibliografie

 

Hieronder de bibliografie van Sanne Terlouw. De lijst bevat ook een groot aantal educatieve boeken en verscheidene boeken onder haar pseudoniem Ike Smitswater.

 

1990 - Reizigers

1991 - Informatica, meer dan computers

1992 - ...En thans, mijne dames en heren: proefwerk drop

1992 - Het graf in de tuin en andere verhalen

1992 - Aan tafel met pasta & rijst

1992 - Epilepsie

1992 - Steekhoudend vakwerk

1992 - Wijzer op weg

1993 - Het raadsel van de familie Liezekies

1993 - De dief en het slapende meisje

1993 - Biotechnologie en ethiek

1993 - Een oogje op je ogen

1993 - Een wereld van verschil

1993 - Jeugdpuistjes, wat moet je er mee?

1993 - Makelaar in onroerende goederen

1993 - Mijn vriendje heeft epilepsie

1994 - Zorgen voor jezelf

1994 - Gezond ouder worden met anti-oxidanten

1994 - Hogeschool voor de kunsten Utrecht

1994 - Met toekomst bouwen

1995 - Algemene Operationele Technologie [AOT]

1995 - Het geheim van de grijze cellen

1995 - Ons verhaal

1995 - Ze moeten wel een dikke huid hebben...

1996 - Bloed

1996 - De wenteltrap, Ivo en z'n DNA

1996 - Mijn oma Margriet 1997 - Als de problemen je boven het hoofd groeien

1997 - Artsen zonder grenzen

1997 - Een baan, maar hoe?

1997 - Geen huis om in thuis te komen

1997 - Tijd voor een goed ontbijt

1997 - Verbeelding van taal

1997 - Zuinig op je oren

1997 - Vet lekker, vet gezond

1998 - In gevecht met je lichaam

1998 - Waar gaat u met mijn afval heen?

1998 - Zoekzakboek

1999 - De vitamine-vriendjes

1999 - Iedereen is anders

2000 - Het strijkkwartet

2000 - Epi wattes

2000 - Epilepsie, nou en!!

2000 - Kanker, wat weet je ervan?

2001 - De tante van Pietje

2001 - Thuiszorg

2002 - Letters op de snelweg

2003 - Help, waar blijft mijn eten?!

2006 - De charmeur (met haar vader Jan Terlouw)

2007 - Venijn (met haar vader Jan Terlouw)

2008 - Het Rozeneiland

2008 - De apotheker (met haar vader Jan Terlouw)

2009 - De Blauwe Tweeling (met haar vader Jan Terlouw)

2010 - De Vuurtoren (met haar vader Jan Terlouw

 

ons Logo