עצ החיים פורח

De Bloeiende Levensboom

Interviews

Gilad Nezer

 

Gilad Nezer

Luister met ons mee naar deze prachtige vertolking van Gilad Nezer:

Het gebed voor de staat Israël. Traditionele tekst en muziek

Prayer for the state of Israel. Traditional text and music.

 

******

 

Misschien dat u nu begrijpt dat we hem wel moesten ontmoeten! Ons raakt hij iedere keer weer met de manier waarop hij met zijn muziek de ander tegemoet treedt en laat delen in de schoonheid.

(Voor het bestellen van de CD waar dit prachtige lied deel vanuit maakt, kijk op: links)

Heavenly Father,

The Rock of Israel and its Redeemer,

Bless the State of Israel,

The beginning of our redemption,

Protect it with your kindness

And spread your peace upon it.

And enlighten with Your truthfulness

Its leaders, ministers and advisers.

Guide them with Thy good advice.

Hemelse vader,

Rots en Redder van Jisraël,

Zegen de staat Jisraël,

Het ontluiken van onze verlossing,

Bescherm het met uw goedheid

En strooi uw vrede er over uit.

En verlicht met uw waarheid

Zijn leiders, dienaren en raadslieden.

Leid hen met uw goede raad.

 

 

We hebben Gilad voor het eerst horen zingen op de cd van de Brede Hagada, een gids die wordt gebruikt tijdens de seideravond, de viering van de eerste avond van Pesach. Door een Hagada te gebruiken wordt bij alle Joodse families over de hele wereld deze feestavond, ter herinnering aan de uittocht uit Egypte, ongeveer op de zelfde manier gevierd. Wat de onderlinge band versterkt. Later hoorden wij hem zingen in de synagoge in Amsterdam tijdens een dienst. Toen wisten we dat we hem moesten interviewen. Voor ons geeft hij met zijn stem expressie aan de Joodse identiteit. Over die expressie willen wij het met hem hebben.

 

Wat is Joodse expressie? Hoe ervaart een Israëli Joodse expressie of ziet een Israëli zich op de eerste plaats als een Israëli?

Wanneer ik naar mijzelf in de spiegel kijk dan is het heel duidelijk dat ik Joods ben en het is me ook verteld. Ik ben in Israël opgegroeid en daar wordt er niet zoveel over gesproken. Israël is een soort post traumatische samenleving. Dat zie ik ook in Joods Nederland, hier is nog steeds de angst aanwezig. Het trauma van de Holocaust en de onveiligheid van deze tijd heeft in Israël geleid tot een bijzonder soort van activisme en is daardoor ergens bovenuit gestegen.

Het is voor mij lastig om over Israël, over Nederland een uitspraak te doen. Ik sta er, na ruim 10 jaar hier te zijn, een beetje tussen in. Wanneer ik in Israël kom, herken ik hoe ik vroeger was. Sommige dingen irriteren me mateloos. Mensen komen daar meteen ongevraagd in jouw ruimte. Hier is dat een beetje anders. Mede daardoor was ik daar Israëli met de anderen en op die manier gaf ik expressie aan mijn leven. In Israël was mijn leven werktuigbouwkundige, met muziek op de achtergrond als hobby. Om mijn verlangen, mij 100% aan de muziek te wijden, te volgen, moest ik een hele overgang maken. In Israël kon ik, door de gejaagdheid, niet werkelijk aan mijn persoonlijke expressie toekomen. Dus kwam ik naar Nederland en volgde een master opleiding van de opera academie, een opleiding aan het conservatorium in Den Haag. Voor mij was het één vakantie.

 

Wat Gilad ons vertelt, is zo herkenbaar. Toen wij in Frankrijk woonden, en nu opnieuw in Nederland, zijn de wekelijkse sabbat en de feestdagen enorm belangrijk. Je blijft ervoor thuis. En zorgen we ervoor, deze trouw aan onze persoonlijke regels, te vieren. Anders gaat er iets van ons, iets voor ons verloren. Deze bijzondere dagen maken deel uit van wie wij zijn. In Israël was dit anders. Daar waren wij Israëli. Toen hadden wij niet het gevoel dat er iets van ons verloren ging wanneer we eens een sabbat of een feestdag oversloegen of ergens anders vierden. Creatieve expressie heeft blijkbaar toch het bijzondere, het persoonlijke, het individuele nodig.

 

In het gesprek maakt Gilad even een uitstapje naar de stichting TIJD, Heerenveen, waarvan Peter Brinkman voorzitter is. Hij drukt ons op het hart deze man ook te interviewen, want hij ziet overeenkomsten in dat waarmee wij bezig zijn. Peter organiseert bijeenkomsten voor ‘de eenentwintigers’, mensen die iets voor de 21ste eeuw willen, kunnen betekenen. Wanneer ik hem probeer uit te leggen dat wij onze artikelen willen beperken tot ‘Joodse’ expressie, verwoordt hij precies een dilemma dat wij ook constant voelen. Wat moet het onderwerp van onze interviews zijn? Joods of expressie? Breng je door deze twee onderwerpen aan elkaar te verbinden niet een te grote scheiding aan? Krachten, die een bepaalde richting op willen vanuit een overeenkomstige visie voor de toekomst, moeten toch aan elkaar verbonden worden? De identiteit van waaruit deze beweging plaats vindt is dan toch niet meer van belang? Het is de expressie, de beweging, die bruggen slaat. Een nadruk op de identiteit, de motor van de motivatie tot die expressie, tot die beweging, heeft al zo vaak tot pijnlijke scheidingen geleid. Maar aan de andere kant willen we de schoonheid van ons Jodendom laten zien en anderen wakker schudden door over deze gigantische bron van inspiratie, deze sublieme motor te vertellen.

 

Waarom is dit interview met Peter voor jou een must?

Het belang om iets te verbeteren en dingen niet vanzelf sprekend te nemen, omdat het zo hoort, is zo vreselijk Joods. Tikkun ha –olam, het verbeteren van de wereld is een drijfveer die sterk verbonden is met de Joodse traditie. Hierbij hoort het steeds weer stellen van vragen en constant oproepen van discussies. De Israëli is van nature niet erg volgzaam. Hij wil altijd weten waar we naar toe gaan. Wat de richting van het leven is. Het is onze traditie om altijd vragen te stellen en het niet eens met elkaar te zijn. Lees de Talmoed er maar eens op na. In de afgelopen tijd is dat een beetje versleten. Maar zeker in het Israël van nu moet de volwassene wanneer een kind een vraag stelt, alles in het werk stellen om een eerlijk antwoord te geven. Deze houding heeft te maken met onze traditie, maar is ook versterkt door het post traumatische van ons verleden. “Het willen weten van waar de trein heen gaat. En tegelijkertijd de vraag kunnen stellen of we met zijn allen niet op het verkeerde spoor zitten?” Autoriteit is een moeilijk begrip in zulk een samenleving.

 

Wanneer we nu naar jouw expressie, de muziek, gaan. Is daarin iets van wat we hiervoor besproken hebben terug te vinden?

Ik zoek met mijn stem. Zoals jullie misschien gehoord hebben, heb ik een vrij lage stem, maar ik zoek de hogere kleuren. Muziek doe ik in allerlei vormen, klassiek, jazz, opera, fusion, een muziek genre waarbij twee of meer muziekstijlen met elkaar zijn gecombineerd of gefuseerd worden. Eigenlijk vind ik in alle genres wel iets van mijn gading.

Twee jaar geleden overleed een goede vriend van me. Rob Wurms. Hij was, net als jullie betrokken bij het herstellen van het Joodse erfgoed. Zijn overlijden was voor mij en voor vele anderen een klap. Ik zat de dag na zijn begrafenis te luisteren naar een pianostuk van hem: The twins, geschreven voor zijn kleindochters. Dit stuk riep een enorme reactie bij me op. Ik huilde. Hier moet ik iets mee.

 

 

Rob Wurms (1943-2011) aan de piano. Hij speelt zijn eigen muziekstuk "The Twins". Lees hier meer over hem.

 

Al snel besloten we ter ere van hem een concert te organiseren, ‘The Jew and his Jazz’. Nog steeds vind ik het een pracht naam. Het was een benefit concert en markeerde het begin van Stichting KeyNote. Ik ben musicus. Ik speel om mij en mijn gezin te onderhouden. Ik ben beroeps. Ik zing dus voor geld. Dit concert gaf iets extra’s. Het genereerde een heleboel energie bij mij en bij anderen. Het maakte een ander facet in mij wakker. Het moet toch geweldig zijn de verbinding te maken tussen de mensen en de muziek. De energie die ik toen voelde wilde ik een vervolg geven. Zo ontstond de stichting KeyNote, met het doel mensen en culturen te verbinden. Muziek verbindt. Met muziek probeert de stichting KeyNote verbindingen te creëren tussen mensen en hun emoties, en tussen mensen onderling. In het begin maakte ik deel uit van het bestuur. Maar ik ben erg van de uitvoering. Ik wil gewoon muziek maken. Nu heb ik de uitvoerende hand. (Zie de onderstaande clip.)

 

Copyright © All Rights Reserved

 

Binnen de stichting KeyNote is dit het project dat voortkomt uit iets dat ik helemaal zelf ondernomen heb. Ik voelde een soort drang. Het lied Blackbird zat al 24 jaar in mijn geheugen. De gedachte was, ik moet iets met dit lied. En opeens kwam het zo tot leven. Het is nu de promotie voor alles wat stichting KeyNote doet. Het is een geweldig integratie project geworden. Muziek, mijn stem wil ik gebruiken als klankbord voor communicatie. En dat is een facet van mij dat mij toen duidelijk werd, nu twee jaar geleden. Ik laat mij inspireren door liederen. Door liederen van anderen. Zo werd ik in dit project ook geïnspireerd door Goga de vluchtelinge uit Armenië die in de clip gitaar speelt.

 

Je bent ook lid van het Nederlands kamer koor. Is binnen dit koor jouw expressie het zelfde?

Europese klassieke muziek is afhankelijk van notenschrift. Notenschrift is natuurlijk geweldig want het vereeuwigt de muziek. Maar het is slechts een bouwtekening, niet meer dan dat! De vertolker in samenwerking met de dirigent en anderen zijn in mijn optiek verplicht een nesjomme (ziel) te leggen in het uiteindelijke bouwwerk. Sommige vertolkers zijn teveel bezig op noten niveau. De nesjomme is een typisch Joods begrip. De Joodse manier van musiceren is eigenlijk heel anders. Het is van oorsprong veel meer improvisatorisch. Je hebt een bepaalde modus. Een steiger en daarop kan je vrij bewegen. Waar die modus vandaan komt? Wanneer we het niet precies weten dan zegt een Jood: “Mi-sinaï. (van de sinaï).”

Met vluchtelingen waarmee ik werkte heb ik iets meegemaakt dat het bovenstaande misschien verduidelijkt. Op een gegeven moment had een meisje het erg moeilijk. Ze wilde er wel een einde aan maken. Ik stelde voor dat zij haar problemen met muziek tot uitdrukking zou brengen. Misschien via blues? En van een moment naar het andere begint ze te zingen, woorden, rijmen, een eigen lied, volkomen improvisatorisch! Nog nooit zo iets moois gehoord. Het moest er gewoon uit. Dat doet muziek!

Muziek is zo wezenlijk. Muziek geeft de mogelijkheid op een hoog niveau in contact te komen met mensen. Deze mogelijkheid van muziek heb ik omgezet in een bedrijf, Bombadil. Ik geef o.a. workshops en coach mensen in het ontdekken van hun creatieve kern, in het uitbreiden van hun expressievermogen. Met het doel uiteindelijk hun communicatie met zichzelf, met de anderen te verbeteren.

 

'Het is zoals het is.' Een lied geschreven door jongeren die in grote mate van onzekerheid verkeren en ermee maar moeten leven. Maak kennis met Goga, Farid, Rekar en vele andere jonge mensen die in asielzoekerscentra wonen. Ze willen in Nederland graag normaal leven, met gevoel van overzicht en veiligheid. Ze uiten dit verlangen in hun muziek en laten zien wie ze echt zijn.

Productie van Bombadil Coaching Studio. Het lied en videoklip zijn geproduceerd door de jongeren met behulp van Gilad Nezer met en Stiching KeyNote. Om Stichting KeyNote en dit project te ondersteunen, hebben zij uw donatie nodig. Kijk op www.stichtingkeynote.nl.

 

Muziek is nu voor mij een middel van communicatie. In Israël trad ik de wereld nog tegemoet als werktuigbouwkundige. En voor de toekomst is in het kort mijn streven een antwoord te vinden op de vraag: ‘’Hoe laat ik mensen gezamenlijk zingen? De Nederlander, de Jood, de Armeniër, de Arabier, de vluchteling, de autist, de patiënt, de gevangene.’

 

Wanneer ik Ruthie vraag het interview nog eens terug te lezen en haar daarna vraag wat zij er van vindt, dan zegt zij: "Wat mij zo blij maakt is dat ik uit dit interview lees dat je jezelf niet hoeft te isoleren van de wereld om je Joods zijn tot expressie te brengen." Voor ons was dit een heel inspirerend interview. Na het bezoek bij hem thuis zijn we ons nog meer in zijn muziek gaan verdiepen. Wat we nu nog meer dan voorheen horen is dat: “Gilad streeft ernaar in zijn vertolkingen van muziek zijn (de) Joodse ziel een stem te geven.” Luister maar:

 

Hashkiwenu, Weshamru: twee Joodse gebeden voor de vrijdagavonddienst, gecomponeerd door Rob Wurms. Zang: Gilad Nezer, Piano: Jo van Beusekom, Keyboard: Arjan de Bood, Bas: Adrie Braat, Percussie: Han Brink.

 

 

 

 

Kowhai

Michaeli Barak