Een doordacht Pesach verhaal

Vrijheid.

 

 

Een plaag voor de één, een zegen voor de ander.

 

Een doordacht Pesach verhaal.

 

door Michaeli Barak

 

 

Vrij

 

 

 

 

Werk in uitvoering

 

De avond waarop we het verhaal van de uittocht van de Israëlieten uit de Egyptische slavernij, ieder jaar opnieuw, vertellen heet sederavond. Op deze eerste avond van het Pesach feest zitten we met familie en vrienden aan het Pesach maal en herbeleven gezamenlijk deze bevrijding. Zodat deze zijn betekenis voor ons blijft behouden en daardoor een les kan zijn voor de toekomst.

 

 

 

 

TIJDENS ONZE ZWERFTOCHT WAREN WIJ SLAVEN IN EGYPTE.

ZIJN ONZE ZWERFTOCHTEN NU VOORBIJ?

WAAR LIGT MIJN EGYPTE?

WAAR IS MIJN BELOOFDE LAND?

HOE OVERWIN IK MIJN FARAO?

WAT MOET IK TRANSFORMEREN OM MIJ VOORGOED UIT MIJN SLAVERNIJ TE BEVRIJDEN?

 

 

 

 

Sederavond.

 

 

Het verhaal van deze avond gaat over het ontstaan van een volk. Een beweging die kan ontstaan wanneer mensen ondanks alles de kracht vinden zich te bevrijden uit een slavernij en deze verworven vrijheid uiteindelijk gebruiken om die vrijwillig in te perken met de geboden van hun G’d. Het is het bezit van deze gemeenschappelijke begrenzingen die hen tot dat volk maakt.

De les voor de toekomst is het feit dat het jezelf bevrijden van slavernij een constant proces is en dat het Egypte van gisteren morgen een ander Egypte is. De farao blijft ook in de toekomst altijd dezelfde, even hardnekkig.

 

En daarom wensen we elkaar op deze sederavond iedere jaar weer: “Dit jaar zijn we hier, volgend jaar in Jisraël. Dit jaar zijn we slaven, volgend jaar vrije mensen.”

 

 

Tijdens het Pesach feest is het ook een traditie om matses te eten. Nu is matse heel speciaal en eten we het alleen tijdens Pesach. Toen was het het brood van armoede, van onderdrukking. De ellende die we tegenwoordig zien is ook vaak de oorzaak van hedendaagse onderdrukking. Maar hoe vaak reageren we daarop niet met de verzuchting: “We zijn niet bij machte er iets aan te doen.” Is er echt niets aan te doen? Kan alleen een nieuwe ‘Mosje’ iets bewerkstelligen of kunnen we het nu zelf? Het oude verhaal geeft misschien een antwoord op deze brandende vraag.

 

 

 

 

Het eigenlijke verhaal.

 

 

Morrend, klagend en zuchtend gaan de ouders van hen die, na een tocht van negen en veertig jaar door de woestijn, Joden genoemd zullen worden, iedere godganselijke dag weer aan het werk. Om zich heen zien zij dat hun crisis zich verdiept waarin ze, naar hun overtuiging, buiten hun schuld om in verzeild geraakt zijn. Een uitweg zien ze niet. Ze voelen zich niet bij machte iets te ondernemen. In opstand komen is ook al geen optie. Die zal meteen neergeslagen worden en hun ellende vergroten. De tijd is hun enige hoop. Die zal misschien een oplossing brengen. Deze hoop is het enige dat ze bezitten.

 

Wanneer we Pesach vieren dan zeggen we: “We waren slaven in Egypte.” Maar is dat wel helemaal waar? Hoe zit het dan met Mosje? Was hij niet iemand die, hoewel ook hij een zoon van een slaaf was, zich een andere identiteit aangemeten had? Hij vereenzelvigde zich niet met hun wanhoop.

 

Symbolisch beeld van ons slavenwerk.

 

Les 1:

Wanhoop kan dus nooit een leidraad zijn. En de hoop die daaruit voortkomt, is altijd een valse.

 

 

De slaafse passiviteit wordt doorbroken door Mosje. De zoon van een slaaf, goed geïnformeerd over de stand van zaken aan het hof van de onderdrukkers. Hij kent zijn tegenstanders, door en door en weet hun kennis voor zijn zaak te gebruiken. Niet voor niets is hij aan het Egyptische hof opgevoed en opgeleid tot prins.

 

Les 2:

Gelijkheid is het enige wapen tegen onrechtvaardigheid.

 

 

 

Gevoed door zijn keuze, zich het lot van zijn volksgenoten aan te trekken, houdt hij voor de farao een fel pleidooi tegen de slavernij. Zijn argumenten zijn sterk en getuigen van veel medegevoel met de slaven. De tegenargumenten van de farao en zijn trawanten zij zo zwak, dat deze volkomen teniet worden gedaan. Er blijft niets van overeind staan. De stokpaardjes, waarmee zij deze ongehoorzame prins willen overdonderen, worden verslonden in zijn vlammende, houtsnijdend betoog.

De farao en zijn aanhangers zijn plotseling kwetsbaar geworden. En de slaven? Zij voelen zich gesterkt door iemand, die hen ziet staan. Zo treffend zijn de door hem gekozen woorden. Zo goed vertolkt hij hun gevoelens. Voor het eerst in meer dan 400 jaar voelen zij zich in hun nood gezien. Een saamhorigheidsgevoel begint zich te ontwikkelen. Hun gemeenschappelijke lot is eindelijk verwoord. Het is nu niet langer meer het lot van één enkel individu. Het is niet meer te negeren. De diepte van de hen omringende crisis is voor hen duidelijk zichtbaar en daardoor voelbaar gemaakt. De roep om een passend antwoord begint zich te verspreiden. Maar in een oplossing geloven doen zij nog niet. Daarvoor zijn ook zij, toen al, te veel afgestompt.

 

Les 3:

Je identificeren met je lot, welk lot dan ook, belemmert een uitweg uit dat lot. Zowel de farao als zijn slaven zijn besmet met deze handicap. Alleen de farao volhardde erin en zijn slaven (h)erkenden hun vergissing.

 

 

Wat zich nu bij ons in Europa afspeelt, ontwikkelt zich precies zo als in de tijd van het ontstaan van het Joodse volk. Een bepaald proces lijkt zich steeds weer te moeten herhalen tot op alle niveaus de lessen geleerd zijn. Hoe diep moet onze crisis zich niet verdiepen voordat we een andere weg opgaan. Zo gewend aan onze luxe dat we het steeds groter wordend gebrek bij anderen niet willen zien. We willen de farao’s en zijn tovenaarsleerlingen van deze tijd nog zo graag geloven. Dat we de woorden van hen die een vernieuwende, andere weg wijzen, niet kunnen verstaan. We zijn er gewoonweg nog niet klaar voor.

Tien keer moet de crisis zich blijkbaar verdiepen voordat hij door alle betrokken partijen serieus genomen wordt. Alle partijen zullen om een aan elkaar tegengestelde reden tot één en de zelfde conclusie moeten komen. Daarom zendt G’d, volgens het traditionele verhaal, zijn tien plagen. Voor deze plagen hebben we blijkbaar geen zicht op de noodzaak van een uitweg te vinden.

 

Deze keer staan we er klaar voor.

 

 

In Egypte wordt de noodzaak uiteindelijk wel gezien. En zijn de 10 plagen, (in het Hebreeuws: המכות עשר - Eser Ha-Makot) die G’d aan de Egyptenaren toont, de reden voor de farao om het volk te laten gaan:

 

דָּם Bloed | dam | Exodus 7:14-25

צְפַרְדֵּֽעַ Kikkers | tzfardeiya | Exodus 8:1-15

כִּנִּים Luizen | kinim | Exodus 8:16-19

עָרוֹב Steekvliegen | arov | Exodus 8:20-32

דֶּֽבֶר Veepest | dever | Exodus 9:1-7

שְׁחִין Zweren | sh’chin | Exodus 9:8-12

בָּרָד Hagel | barad | Exodus 9:13-35

אַרְבֶּה Sprinkhanen | arbeh | Exodus 10:4-20

חֹֽשֶׁךְ Duisternis | choshech | Exodus 10:21-29

בְּכוֹרוֹת מַכַּת Dood van eerstgeborenen | makat b’chorot | Exodus 11:4-10

 

 

 

Kaartje.

‘Mijn G’d van nu’ heeft geen plagen nodig om het leven naar zijn idee te vormen. Hij hoeft het leven geen dictaat te geven. Zijn verlangen gaat niet uit naar slaafse horigheid. Hij kent zijn schepping in Zijn wijsheid, weet dat de plagen en zegeningen zichzelf zullen aandienen. En over ons mensen weet Hij in Zijn liefde voor ons dat er altijd een volk zal opstaan die deze andere juiste weg zal kiezen. Deze Joden zullen altijd zijn uitverkorenen zijn. Dit tot troost voor hen die deze weg gaan. Weg van de slavernij. Gehoorzamend aan het idee dat wij, mensen, Zijn partner zijn in het realiseren van Zijn beeld van de uiteindelijke creatie. Een beeld waarvan we geen vermoeden hebben, maar zullen herkennen wanneer we het zien. Zoals we ook toen lang geleden herkenden dat we niet voor slaaf in de wieg gelegd waren.

 

 

Armoede in onze straat.

Gehard door de slavernij, treffen de verslechteringen die plaats vinden de slaven veel minder dan de zo gehate Egyptenaren. De slaaf ziet zich zelf groeien en neemt in kracht toe, terwijl de ander nietiger wordt. De één voelt plotseling het leven in zich bruisen, de ander ziet zich zelf verschrompelen en de dood naderen. De 10e zegening, de 10e plaag is overal voelbaar.

 

De oplossing openbaart zich. Een andere weg dient zich aan! Een kiem van verlangen naar het vernieuwende is ontstaan. Geen tijd meer om dit spontane gevoel te overwegen. Geen kans meer lopen om uit gemakzucht toch het oude voort te zetten. Liever de woestijn in dan in de schijnoase van Egypte te blijven.

Het teken van onderscheid.

Als een samengeraapt zooitje, maar rijk aan levenslessen geleerd bij de Egyptenaren, die zelf die lessen niet konden en niet durfden beheren, trekken de nu ex-slaven weg uit het land van slavernij. Er is een ding dat hen allen verbindt. Waarvoor ze zelfs een leven in een woestijn willen trotseren. Nooit meer een slaaf zijn. Alleen nog maar en dat voor eeuwig een eigen weg kiezen. Een weg die verantwoord is en die verantwoordelijkheid uitstraalt. Die weg leren kennen, die weg vorm geven is een volgend verhaal. Het ontdekken en het zich eigen maken van deze alternatieve weg maakt hen na een zoektocht van negen en veertig jaar tot één volk: Het Joodse volk.

Uittocht

Wie is een Jood, wat is zijn identiteit?

Een Jood voorkomt ooit weer af te glijden naar het niveau van een slaaf en hij beschermt zichzelf en zijn nageslacht hiervoor door de Thora als leidraad te nemen.

 

 

Wat is de Joodse expressie?

Vrij die weg te gaan, die hij de juiste denkt te zijn. Zich tegelijkertijd beseffend dat het antwoord op de juistheid ervan verborgen blijft totdat hij daar aangekomen is. De consequentie te nemen van het oorspronkelijke plan: ‘ Onze G’d heeft aan ons Zijn schepping gegeven met de uitdrukkelijke opdracht deze op eigen en gezamenlijke krachten te vervolmaken.’

 

 

 

Onze leidraad.

 

 

Wat vertelt Pesach in het bijzonder over onze identiteit, over onze expressie?

 

Het Jood zijn vraagt van ons dat we alert zijn op onrechtvaardigheid en het bestrijden. Omdat we zelf slaven waren in Egypte en G’d ons met machtige hand bevrijd heeft, zullen ook wij onze handen moeten uitsteken en hen in nood helpen.

 

 

 

 

Kowhai

Michaeli Barak

 

 

 

 

 

*********************************

 

 

 

 

Een kadootje van het internet:

 

Attraction Black Light theatre Silhouettes Passover Pesach

in Cancun 2011 the story of Exodus

 

 

 

zie het:

Ballet van Pesach.

 

 

Een wetenschappelijke verklaring. Maar toch geen ontkenning van een uniek wonder!

(op het internet gevonden.)

 

 

Het gebrek aan bewijs in de Egyptische archeologie en geschiedenis doet vermoeden dat de plagen niet daadwerkelijk hebben plaatsgevonden zoals in Exodus beschreven, maar dat de verhalen samentrekkingen achteraf zijn van redelijk normale gebeurtenissen en aangepast voor polemische of propagandadoeleinden.

National Geographic Channel tracht in de documentaire Secrets of the 10 plagues een wetenschappelijke verklaring te vinden.

De verklaring is grotendeels gebaseerd op de uitbarsting van een vulkaan ter hoogte van Santorini tussen 1500 en 1600BC. Deze uitbarsting zou te vergelijken zijn met deze van de Krakatau en zou een nucleaire winter kunnen veroorzaken.

 

  • Water verandert in bloed:
  • Uit onderzoek is gebleken dat de Nijl restanten bevat van assen afkomstig van de vulkaan ter hoogte van Santorini. Deze assen kunnen het water hebben vergiftigd waardoor de vissen stierven.
  • De Nijl werd besmet met (giftige) rode algen (zoals dinoflagellaten en het fenomeen van roodtij). De algen kleurden dusdanig het water rood. Ofwel stierven de vissen aan de giftige algen, ofwel verhinderden de algen dat er zuurstof in het water kwam waardoor de vissen stikten.
  • Kikkers:
  • Omdat de vissen stierven in het vergiftigde water, is er een kans dat er in eerste instantie meer kikkerdril overleefde en dus ook meer kikkers waren.
  • Men kan ook aannemen dat de kikkers volop het vergiftigde water verlieten om op zoek te gaan naar rein water. Daardoor was er een migratie van een grote kikkerpopulatie.
  • Luizen en Steekvliegen:
  • Kikkers hebben water nodig om te overleven. Ofwel stierven de kikkers in de vergiftigde Nijl ofwel tijdens hun tocht op zoek naar rein water. Kikkers eten normaal gezien de larven van insecten, maar door een tekort aan kikkers overleefden veel meer larven. Daarbij kwam dan nog dat er in de Nijl veel dode, rottende vissen en kikkers waren. Dit heeft waarschijnlijk nog meer insecten aangetrokken.
  • Veepest en Zweren:
  • Steekvliegen en andere insecten dragen ziekten met zich mee of kunnen na een bijt bacteriële infecties veroorzaken. Een plaag van steekvliegen en andere insecten kan dan ook een epidemie van veepest, zweren en dergelijke veroorzaken.
  • Hagel:
  • Vulkanische activiteit kan het weer beïnvloeden. Er komen niet enkel assen uit vulkanen, maar ook zwavel. Als er veel assen in de lucht zijn, houden deze het zonlicht tegen waardoor het kouder wordt. (wat onder andere ook bij de uitbarsting van de Krakatou gebeurde). Deze combinatie kan hagel en onweersbuien veroorzaken.
  • Sprinkhanen:
  • De hagel of koudere temperatuur kan de gewassen hebben vernietigd/mislukken waardoor de voedselvoorraad van veel dieren en insecten wegviel. Hierdoor gingen de dieren en insecten op zoek naar het weinige resterende eten en aten/vernietigden dit.
  • Er kan een plaag van sprinkhanen ontstaan omdat er een tekort was van hun natuurlijke vijanden, in dit geval kikkers.
  • Mogelijk zijn er nog andere verklaringen: vandaag de dag worden bepaalde gebieden op aarde soms nog overstelpt door zwermen sprinkhanen.
  • Duisternis: Hiervoor kunnen enkele verklaringen zijn
  • eclips, maar duurt korter dan de drie dagen van de Exodus
  • zandstorm
  • de zwermen sprinkhanen die het zonlicht gedeeltelijk afblokken
  • Een gevolg van de uitbarsting van de vulkaan ter hoogte van Santorini waardoor het zonlicht niet doorheen de assen geraakt die in de lucht hangen.
  • Dood van eerstgeborenen:
  • Voedselvergiftiging: Daar waar de Egyptenaren opslagplaatsen hadden voor hun voedselvoorraden was dit bij de Israelieten niet zo gebruikelijk. Daardoor is het eten van de laatsten verser. Omdat de oogst was mislukt, was er honger. Bij hongersnood was het gebruikelijk dat men het eten onder de kinderen zo verdeelt dat de oudste het meeste eten krijgt. Het graan in de opslagplaatsen van de Egyptenaren kan aangetast geweest zijn met ziektes, schimmels (Cladosporium), ... veroorzaakt door de insectenplagen. Men mag niet vergeten dat er wellicht duizenden insecten in die graanvoorraaden leefden, hun uitwerpselen daar achterlaten, in de granen zijn gestorven. Omdat men het oudste kind dus meer eten gaf, kreeg dit ook meer giftige stoffen binnen.
  • Simcha Jacobovici stelt in zijn documentaire The Exodus Decoded dat de bedden van de Egyptenaren in een bepaalde "hoogte" stonden. Het laatstgeborene kind had het privilege om dicht bij de grond te slapen. Oudere kinderen verschoven een bed naar boven en belandden soms op het dak. Een bijkomende uitbarsting van de vulkaan nabij Santorini zou giftige gassen kunnen verspreiden die zwaarder waren dan lucht en daardoor boven de grond bewogen en niet in de huizen geraakten. Eerstgeboren kinderen die die bewuste nacht buiten sliepen, stikten daardoor.

 

 

Met dank aan wikipedia.

 

Copyright © All Rights Reserved